სამფაზა დენი საამქროსთვის: 230 თუ 380 ვოლტი და როგორ გავზარდოთ სიმძლავრე

დანადგარის არჩევისას ელექტროკვებაზე ხშირად ბოლოს ფიქრობენ, თუმცა სწორედ ის წყვეტს, რომელ მოდელს აიღებთ და რამდენ ხანში შეძლებთ მის ჩართვას. მოკლე პასუხი ასეთია: ჩვეულებრივი ერთფაზა ქსელი (220–230 ვ) საკმარისია დაახლოებით 2–3 კილოვატამდე ძრავიანი დანადგარებისთვის. უფრო ძლიერ ფორმატ-საჭრელ ხერხს, წიბოს დასაკრავ დანადგარს, CNC რუტერს ან სამრეწველო გამწოვს სამფაზა კვება (380–400 ვ) სჭირდება. სამფაზა შეყვანა ან სიმძლავრის გაზრდა ქსელის კომპანიასთან ცალკე პროცედურაა, რომელსაც დრო და თანხა სჭირდება, ამიტომ ის დანადგარის შეკვეთამდე უნდა დაიწყოთ.

რით განსხვავდება ერთფაზა და სამფაზა კვება

ერთფაზა ქსელს ერთი ფაზის სადენი, ნული და დამიწება აქვს. ძაბვა ფაზასა და ნულს შორის 220–230 ვოლტია. სამფაზა ქსელში სამი ფაზაა: ძაბვა ორ ფაზას შორის 380–400 ვოლტია, ფაზასა და ნულს შორის კი ისევ 230 ვოლტი. ამიტომ სამფაზა ქსელი ჩვეულებრივ როზეტებსა და განათებასაც კვებავს. 380 და 400 ვოლტი ერთი და იგივე ქსელის ძველი და ახალი აღნიშვნაა: ძველი სტანდარტი 220/380 ვოლტი იყო, ახალი საერთაშორისო სტანდარტი 230/400 ვოლტია. დანადგარი ორივეზე ერთნაირად მუშაობს.

ძრავისთვის სამფაზა კვება უკეთესია. სამფაზა ასინქრონული ძრავი მარტივია, არ სჭირდება გამშვები კონდენსატორი, თანაბრად ბრუნავს და ნაკლებად ცხელდება. თან იმავე სიმძლავრეზე თითო სადენში გაცილებით ნაკლები დენი გადის. მაგალითად, 5.5 კვტ ძრავი ერთფაზა 230 ვოლტზე დაახლოებით 33 ამპერს მოითხოვდა, სამფაზა 400 ვოლტზე კი თითო ფაზაზე დაახლოებით 11 ამპერს. ამიტომაა, რომ მწარმოებლები 230-ვოლტიან ვერსიებს მხოლოდ შედარებით მცირე ძრავებით აკეთებენ.

	ერთფაზა	სამფაზა
ძაბვა	220–230 ვ	380–400 ვ ფაზებს შორის, 230 ვ ფაზასა და ნულს შორის
სადენები	ფაზა, ნული, დამიწება	სამი ფაზა, ნული, დამიწება
სამრეწველო როზეტი	ლურჯი, სამკონტაქტიანი	წითელი, ოთხ- ან ხუთკონტაქტიანი
ტიპური დანადგარები	2–3 კვტ-მდე: მცირე ხერხები, ფუგანი-რეისმუსები, მცირე გამწოვები, ლაზერული გრავირება	3 კვტ-ზე მეტი: ფორმატ-საჭრელი და საბალკე ხერხები, წიბოს დასაკრავი დანადგარები, CNC რუტერები, სამრეწველო გამწოვები

როგორ გავიგოთ, რა კვება გაქვთ ახლა

სანამ ელექტრიკოსს გამოიძახებთ, რამდენიმე რამის შემოწმება თავადაც შეგიძლიათ:

• მრიცხველი. სამფაზა მრიცხველს სამი ფაზის შესასვლელი აქვს და ეკრანზე ხშირად სამივე ფაზის (L1, L2, L3) მაჩვენებელი ჩანს.
• შესავალი ავტომატი. თუ ფარში მთავარი ავტომატი სამპოლუსიანია (სამი ერთად გადაბმული ბერკეტი), კვება სამფაზაა.
• ნებადართული სიმძლავრე. ფაზების რაოდენობასთან ერთად მნიშვნელოვანია, რამდენი კილოვატია გამოყოფილი თქვენს აბონენტზე. ეს მითითებულია ქსელთან მიერთების დოკუმენტებში; თუ ვერ პოულობთ, ჰკითხეთ თქვენს გამანაწილებელ კომპანიას.
• გაზომვა. ელექტრიკოსი ფაზებს შორის ძაბვას გაზომავს და გეტყვით, რამდენად დატვირთულია თითოეული ფაზა.

რამდენი კილოვატი გჭირდებათ: გამოთვლის მაგალითი

დაიწყეთ დანადგარების სიით. თითოეულის ტექნიკურ მახასიათებლებში წერია ძრავის სიმძლავრე და კვების ძაბვა. ქვემოთ რამდენიმე მაგალითია ჩვენი კატალოგიდან:

დანადგარი	სიმძლავრე	კვება
HOLZMANN ABS850, ნახერხის გამწოვი	0.75 კვტ	230 ვ
HOLZMANN HOB260ECO, ფუგანი-რეისმუსი	1.5 კვტ	230 ვ ან 400 ვ
HOLZMANN TS250F, ფორმატ-საჭრელი ხერხი	2.1 კვტ	230 ვ ან 400 ვ
HOLZMANN BBS350, საბალკე ხერხი	2.2 კვტ	230 ვ ან 400 ვ
HOLZMANN KAM35P, წიბოს დასაკრავი დანადგარი	3.4 კვტ (ჯამური)	400 ვ
HOLZMANN ABS4560, ასპირაციის გამწოვი	3.8 კვტ	400 ვ
HOLZMANN FKS400V32TOP, ფორმატ-საჭრელი ხერხი	5.5 + 0.75 კვტ	400 ვ
MIZRAK DRAGON PE 383, საბალკე ხერხი (ჭრის ცენტრი)	25 კვტ ჯამური, ნომინალური დენი 50 ა	400 ვ

ძრავის სიმძლავრეს ხშირად ორი რიცხვი აქვს: S1 და S6. S1 უწყვეტი მუშაობის სიმძლავრეა, S6 — წყვეტილი დატვირთვისა, რომელიც უფრო მაღალია. კვების დასაგეგმად S1 გამოიყენეთ.

ახლა წარმოიდგინეთ ავეჯის მცირე საამქრო: ფორმატ-საჭრელი ხერხი FKS400V32TOP (6.25 კვტ), წიბოს დასაკრავი KAM35P (3.4 კვტ), გამწოვი ABS4560 (3.8 კვტ) და დაახლოებით 3 კვტ განათებაზე, კომპრესორსა და ხელის ინსტრუმენტზე. ჯამში 16.5 კვტ-მდე გამოდის. ყველაფერი ერთდროულად იშვიათად მუშაობს, ამიტომ ჯამს ერთდროულობის კოეფიციენტზე ამრავლებენ. საერთაშორისო სტანდარტი IEC 61439 ასეთ მნიშვნელობებს იძლევა: 2–3 მომხმარებელი — 0.9, 4–5 — 0.8, 6–9 — 0.7, 10 და მეტი — 0.6. ჩვენს მაგალითში ოთხი მომხმარებელია: 16.5 × 0.8 ≈ 13 კვტ. თუ ძრავების გაშვებისა და მომავალი დანადგარისთვის მარაგს დაუმატებთ, სამფაზა 20 კვტ-იანი შეყვანა გონივრული არჩევანია. ის 10–30 კვტ პაკეტში ხვდება, რომლის საფასური ქვემოთაა.

გაითვალისწინეთ გაშვების დენიც: ასინქრონული ძრავი პირდაპირი ჩართვისას რამდენიმე წამით ნომინალზე 6–8-ჯერ მეტ დენს მოიხმარს. ამიტომ ორ დიდ ძრავს ერთდროულად ნუ ჩართავთ. დიდ ძრავებზე (დაახლოებით 5.5 კვტ-იდან) გამოიყენება ვარსკვლავი-სამკუთხედის გადამრთველი, რომელიც გაშვების დენს დაახლოებით სამჯერ ამცირებს, ან რბილი გამშვები და ინვერტორი.

კალკულატორი

საამქროს სიმძლავრისა და დენის კალკულატორი

დანადგარები ჩამოწერეთ — გეტყვით, რამდენი კილოვატი გჭირდებათ, რა ჯდება მიერთება და რამდენი დაგიჯდებათ დენი თვეში.

დანადგარები

დანადგარიკვტრაოდ.

დანადგარის დამატება

ახლა რა კვება გაქვთ?

არაფერი — ახალი მიერთებაერთფაზა, 10 კვტ-მდესამფაზა, 10 კვტ-მდესამფაზა, 10–30 კვტსამფაზა, 30–50 კვტსამფაზა, 50–80 კვტ

მარაგი მომავლისთვის

%

მუშაობა დღეში

სთ

სამუშაო დღე თვეში

დღე

საშუალო დატვირთვა

%

რა წილით მუშაობს ძრავი სამუშაო დროს

ტარიფი

თეთრი/კვტსთ

ბიზნესის ტარიფი 0.4 კვ ძაბვაზე, დღგ-ს ჩათვლით (2026 წლის II ნახევარი)

საჭირო სიმძლავრე

—

დადგმული სიმძლავრე

—

ერთდროულობის კოეფიციენტი

—

სავარაუდო პიკური დატვირთვა

—

დენი ფაზაზე

—

მიერთების საფასური (სემეკი)

—

მოხმარება თვეში

—

დენის ხარჯი თვეში

—

სამფაზა შეყვანა და სიმძლავრის გაზრდა: როგორ ხდება

თბილისში ელექტროქსელს სს „თელასი“ მართავს, რეგიონებში — სს „ენერგო-პრო ჯორჯია“. ახალი მიერთებისა და სიმძლავრის გაზრდის წესსა და ფასს ორივესთვის ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისია (სემეკი) ადგენს. ამ ფასებში მთელი სამუშაო შედის, მრიცხველის ჩათვლით.

რა ღირს და რამდენ ხანს გრძელდება

2026 წლის 1 აგვისტოდან მოქმედი საფასური (ლარში, დღგ-ს ჩათვლით, 0.4 კვ ძაბვაზე):

სიმძლავრე	საფასური	ვადა (სამუშაო დღე)
10 კვტ-მდე, ერთფაზა (220 ვ)	1 600 ₾	50 / 60
10 კვტ-მდე, სამფაზა (380 ვ)	2 500 ₾	50 / 60
10–30 კვტ	8 800 ₾	50 / 60
30–50 კვტ	17 500 ₾	50 / 60
50–80 კვტ	28 000 ₾	50 / 60
80–100 კვტ	35 000 ₾	50 / 60
100–120 კვტ	45 000 ₾	50 / 60
120–150 კვტ	56 000 ₾	50 / 60
150–200 კვტ	100 000 ₾	55 / 60

ვადის პირველი რიცხვი თბილისსა და თვითმმართველ ქალაქებს ეხება, მეორე — სხვა მუნიციპალიტეტებს. ინტერნეტში ძველ ცხრილსაც შეხვდებით (600 და 1 800 ლარი), მაგრამ ის 2026 წლის აგვისტოდან აღარ მოქმედებს.

რა წესები მოქმედებს

• მანძილი. ფიქსირებული საფასური მოქმედებს, თუ ობიექტი ოპერატორის ქსელიდან 600 მეტრის ფარგლებშია.
• გადახდა. ბიზნესი წინასწარ 50%-ს იხდის, დანარჩენს — კვების დაწყებიდან 10 დღეში.
• ვადის დარღვევა. თუ ოპერატორი ვადას გადააცილებს, პირველ ჯერზე საფასური ნახევრდება, მეორე ჯერზე კი ნულდება. ვადა ჩერდება, სანამ საჭირო ნებართვები ფორმდება.
• სიმძლავრის გაზრდა. იხდით სხვაობას ახალი და არსებული პაკეტის ფასებს შორის. მაგალითად, 10-დან 30 კვტ-მდე გაზრდა 8 800 − 2 500 = 6 300 ლარი ჯდება. ერთფაზა 10 კვტ-დან სამფაზა 10 კვტ-ზე გადასვლა ამავე წესით 900 ლარი უნდა იყოს. ზუსტი თანხა ოპერატორთან დააზუსტეთ.

როგორ მივმართოთ

1. დაითვალეთ საჭირო სიმძლავრე (იხილეთ ზემოთ) და შეარჩიეთ პაკეტი.
2. თბილისში დარეგისტრირდით my.telasi.ge-ზე და აირჩიეთ „გახდი აბონენტი“, ახალი მიერთებისა და სიმძლავრის გაზრდისთვის ორივესთვის. რეგიონებში ენერგო-პროს ვებგვერდიდან ჩამოტვირთეთ განაცხადის ფორმა და გაუგზავნეთ ელფოსტით (newcustomers@energo-pro.ge).
3. ოპერატორი 10 სამუშაო დღეში ამოწმებს, სრულია თუ არა განაცხადი, შემდეგ კი საფასურის ნახევრის გადახდის შემდეგ ვადა იწყება.
4. პარალელურად ელექტრიკოსს დაუკვეთეთ შიდა ქსელი: ფარი, კაბელები, როზეტები და დამიწება. ეს ოპერატორის საფასურში არ შედის.

გაითვალისწინეთ ტარიფიც. კანონით საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი ენერგიას საკუთარი საოჯახო მოხმარებისთვის ყიდულობს და არა კომერციული საქმიანობისთვის, ამიტომ საამქროს მოხმარება არასაყოფაცხოვრებოა. 2026 წლის მეორე ნახევარში ბიზნესის ტარიფი 0.4 კვ ძაბვაზე დაახლოებით 35.3–35.7 თეთრია კილოვატსაათზე (დღგ-ს ჩათვლით), საყოფაცხოვრებო კი, მოხმარების მიხედვით, 20–28.5 თეთრი.

სამფაზა ჯერ არ გაქვთ? სამი გამოსავალი

თუ შეყვანას დრო სჭირდება ან საამქრო დროებითია, არჩევანი მაინც გაქვთ:

1. 230-ვოლტიანი ვერსიის დანადგარი. ბევრი მოდელი ორი ვერსიით მზადდება: მაგალითად, ფორმატ-საჭრელი TS250F, ფუგანი-რეისმუსი HOB260ECO და საბალკე ხერხი BBS350. ლაზერული ჭრისა და გრავირების დანადგარი CL6090 და მაგიდის CNC რუტერი CTF45P ერთფაზა ქსელზე მუშაობს. ვერსია შეკვეთისას უნდა მიუთითოთ: შემდეგ ძრავის შეცვლა ძვირი ჯდება.
2. სიხშირის გარდამქმნელი (ინვერტორი). ერთფაზა 230 ვოლტიდან კვებავს სამფაზა ძრავს, თუ ძრავი 230 ვოლტზე (სამკუთხედად) გადაირთვება. პრაქტიკაში ეს დაახლოებით 2.2–3 კვტ-მდე ძრავებზე მუშაობს. დანადგარის მართვის სქემა (კონტაქტორები, დამუხრუჭება, დამცავები) შეიძლება გადასაკეთებელი გახდეს, ამიტომ ეს სამუშაო მხოლოდ კვალიფიციურმა ელექტრიკოსმა უნდა შეასრულოს.
3. კონდენსატორიანი ფაზის გადამყვანი. ყველაზე იაფი გზაა, მაგრამ ძრავი სიმძლავრის მხოლოდ 60–80%-ს აძლევს და მძიმე დატვირთვით ცუდად ეშვება. მხოლოდ მსუბუქი და დროებითი გამოყენებისთვის გამოდგება.

მეორე და მესამე გზა ქარხნულ სქემაში ჩარევაა და დანადგარის გარანტიაზე შეიძლება იმოქმედოს. სანამ რამეს გადააკეთებთ, მომწოდებელს ჰკითხეთ.

უსაფრთხოება: რა უნდა შეამოწმოთ ელექტრიკოსთან ერთად

• კაბელის კვეთა. მას ელექტრიკოსი დენისა და ხაზის სიგრძის მიხედვით არჩევს. გრძელ, წვრილ კაბელზე ძაბვა ვარდება და ძრავი ცხელდება.
• დამიწება. ლითონის კორპუსიან ყველა დანადგარს დამიწება სჭირდება. მის გარეშე დანადგარს ნუ ჩართავთ.
• დაცვა. თითოეულ დანადგარს თავისი ავტომატი სჭირდება, ხოლო როზეტების ხაზებს — დიფერენციალური დაცვა (RCD).
• ბრუნვის მიმართულება. სამფაზა ძრავი ფაზების არეული თანმიმდევრობის დროს უკუღმა ბრუნავს. უკუღმა მბრუნავი ხერხი ან ფრეზი საშიშია, ამიტომ პირველად დანადგარი წამიერად ჩართეთ და მიმართულება შეამოწმეთ.
• ფაზების თანაბარი დატვირთვა. ერთფაზა მომხმარებლები (განათება, როზეტები, კონდიციონერი) სამ ფაზაზე თანაბრად უნდა გადანაწილდეს.

ხშირი კითხვები

წყაროები

• სემეკის დადგენილება №19 (2021) — ელექტროენერგიის განაწილების ქსელის წესები: მიერთება (მუხლები 17–18) და სიმძლავრის გაზრდა (მუხლი 20).
• სემეკის დადგენილება №26 (2026) — მიერთების საფასური და ვადები 2026 წლის 1 აგვისტოდან.
• სემეკის დადგენილება №20 (2021) — მომსახურების ხარისხი და ვადის დარღვევის კომპენსაცია.
• სემეკი — საცალო ტარიფები, 2026 წლის 1 ივლისიდან.
• კანონი „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ — საყოფაცხოვრებო მომხმარებლის განმარტება.
• თელასი და ენერგო-პრო ჯორჯია — განაცხადის წესი.
• ABB Softstarter Handbook — ძრავის გაშვების დენი და გაშვების მეთოდები.